Zolpic

zobacz opinie o produkcie »
Cena
-
Forma
tabletki powlekane
Dawka
0,01 g
Ilość
10 tabl. (blister)
Typ
Na receptę Rp
Refundacja
Nie
Producent: ZAKŁADY FARMACEUTYCZNE POLPHARMA S.A.

Zolpic - Interakcje

Ten lek zażywany jednocześnie z innymi lekami może mieć negatywny wpływ na twoje zdrowie. Najczęściej wykryto interakcje z preparatami:

Zobacz wszystkie »

Interakcje z żywnością

Alkohol

Należy unikać spożywania alkoholu przy jednoczesnym przyjmowaniu leków. W czasie kuracji krótkotrwałych należy unikać picia w ogóle, zaś w przypadku stałego zażywania – niekiedy można pić umiarkowanie, ale tylko po konsultacji z lekarzem. Nie należy też nigdy popijać leków napojami alkoholowymi. Dowiedz się więcej na temat interakcji leków z alkoholem.

Cytrusy

Mimo dużej zawartości cennej witaminy C, cytrusy nie powinny być spożywane jednocześnie z przyjmowaniem leków, zawierają bowiem furanokumaryny. Szczególnie bogaty w nie jest grejpfrut oraz czerwone gorzkie pomarańcze, z których przygotowuje się dżemy. Dowiedz się więcej na temat interakcji leków z cytrusami.

Zobacz wszystkie »

Pytania do farmaceuty

Zolpic i Trittico a problemy ze snem

Dzień dobry. Od 10 dni zażywam na noc Zolpic 10 mg i Trittico 50 mg. Niestety, jest u mnie różnie z zasypianiem - występowały lęki, nerwowość, bezsenność, a w ciągu dnia było dobrze. W szóstej dobie zasypiałem bez problemu i tak kolejne 2 noce. Teraz od dwóch dni nie mogę zasnąć, jestem nerwowy z tego powodu i to mnie bardzo wybudza... tak około po godzinie zasypiam. Ten zestaw leków miał zadziałać bez problemów. Zastanawia mnie, dlaczego Zolpic został mi zapisany w tak małej dawce. Może gdybym wziął...

Odpowiada Mgr Elwira Chruściel Mgr Elwira Chruściel i 1 inny specjalista

Stosowanie leków na depresję i nerwicę a zaburzenia pamięci

Witam, Mam na imię Izabela. Mam 29 lat. Jakiś czas temu liczyłam się na depresję i nerwicę. Przyjmowałam leki miałam kilka razy zmieniane takie jak np. Perazyna, arketis, doraźnie sedan, afobam, zolpic na sen, ketrel. Chciałam zapytać czy leki te mogą spowodować uszkodzenie w mózgu, wpływać na pamięć i koncentrację spowodować rozdrażnienie? Od ok roku nic nie przyjmuję. Proszę o odp. Bardzo dziękuję.

Zolpic - ulotka preparatu

Szczegółowe informacje dotyczącego tego leku mogą zostać wyświetlone tylko dla osób zawodowo związanych z farmacją lub medycyną.

Zolpic - opis

Krótkotrwałe leczenie bezsenności.

Zolpic - skład

1 tabletka zawiera 10 mg winianu zolpidemu (Zolpidemi tartras). Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

Zolpic - dawkowanie

Sposób podawania: doustnie.

Winian zolpidemu jest lekiem działającym bardzo szybko, dlatego powinien być stosowany bezpośrednio przed pójściem spać lub w łóżku.

Dorośli:

Zalecana dawka dobowa dla dorosłych wynosi 10 mg.

Pacjenci w podeszłym wieku:

U pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych, którzy mogą być szczególnie wrażliwi na winian zolpidemu, zaleca się dawkę 5 mg na dobę.

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby, ze względu na zmniejszony klirens i metabolizm winianu zolpidemu, leczenie należy rozpoczynać od dawki 5 mg na dobę. U dorosłych poniżej 65 lat, w dobrym stanie ogólnym i w przypadku niewystarczającej skuteczności mniejszej dawki, dawkę dobową można następnie zwiększyć do 10 mg na dobę.

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania zolpidemu u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat nie zostały określone. Z uwagi na to, nie należy stosować zolpidemu w tej grupie pacjentów (patrz punkt 4.4).

Zalecany czas stosowania leku wynosi od kilku dni do dwóch tygodni. Podobnie jak w przypadku innych leków nasennych, winianu zolpidemu nie należy stosować dłużej niż 4 tygodnie.

Zolpic - środki ostrożności

Przed zaleceniem środka nasennego, należy w miarę możliwości wyjaśnić przyczynę bezsenności i wyeliminować czynniki ją wywołujące. Utrzymywanie się bezsenności po 7 – 14 dniach leczenia, może wskazywać na występowanie pierwotnych zaburzeń psychicznych lub fizycznych i powinno być poddane wnikliwej ocenie.

Niewydolność oddechowa

Ze względu na to, że leki nasenne mogą hamować czynność ośrodka oddechowego, należy zachować ostrożność w przypadku stosowania zolpidemu u pacjentów z zaburzeniem czynności oddechowej.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania zolpidemu u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostały ustalone. Z tego względu nie należy stosować zolpidemu w tej grupie pacjentów.

W badaniach prowadzonych w czasie 8 tygodni u dzieci w wieku od 6 do 17 lat z objawami bezsenności związanymi z występowaniem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami układu nerwowego, w grupie stosującej zolpidem obserwowano zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych w porównaniu do grupy stosującej placebo. Dotyczyło to następujących działań niepożądanych: zawroty głowy (23,5% w stosunku do 1,5%), bóle głowy (12,5% w stosunku do 9,2%) i omamy (7,4% w stosunku do 0%). (Patrz punkt 4.2)

Depresja

Winian zolpidemu, tak jak inne leki nasenne, należy ostrożnie stosować u pacjentów z objawami depresji. Ze względu na istnienie ryzyka tendencji samobójczych w tej grupie pacjentów, przepisywana ilość leku powinna być jak najmniejsza, aby zapobiec celowemu przedawkowaniu. Podczas stosowania zolpidemu może ujawnić się wcześniej istniejąca depresja. Ze względu na to, że bezsenność może być objawem depresji, należy pacjenta ponownie zbadać w przypadku utrzymywania się bezsenności.

Tolerancja

Podczas stosowania dłuższego niż kilka tygodni, obserwuje się niekiedy zmniejszenie skuteczności leków nasennych.

Uzależnienie

Stosowanie leków nasennych może prowadzić do rozwoju uzależnienia psychicznego i fizycznego. Niebezpieczeństwo rozwoju uzależnienia wzrasta proporcjonalnie do stosowanej dawki oraz czasu trwania leczenia, jest ono również większe u pacjentów uzależnionych od alkoholu lub narkotyków w wywiadzie. Tacy pacjenci powinni być pod obserwacją podczas stosowania leków nasennych.

U pacjentów, u których doszło do rozwoju uzależnienia, po nagłym odstawieniu leku mogą wystąpić objawy, takie jak na przykład: bóle głowy i mięśni, lęk i napięcie psychiczne, niepokój, splątanie i drażliwość, a w ciężkich przypadkach mogą również wystąpić: derealizacja, depersonalizacja, nadwrażliwość na bodźce dźwiękowe, światło i dotyk, drętwienie i mrowienie kończyn, omamy i napady drgawkowe.

Bezsenność z odbicia

Jest toprzemijający zespół, w którym nasileniu ulegają objawy będące przyczyną przepisania leku. Może on wystąpić po odstawieniu preparatu. Bezsenności z odbicia towarzyszyć mogą inne objawy, takie jak zmiany nastroju, niepokój, lęk. Pacjenta należy poinformować o możliwości wystąpienia bezsenności z odbicia. Ponieważ ryzyko wystąpienia tych objawów jest większe po nagłym odstawieniu leku, zaleca się stopniowe zmniejszanie jego dawki.

Istnieją doniesienia, że w przypadku stosowania leków nasennych o krótkim czasie działania, zespół odstawienny może występować w przerwie pomiędzy kolejnymi dawkami, zwłaszcza wtedy gdy dawki te są duże.

Niepamięć Leki nasenne mogą powodować niepamięć następczą, która występuje najczęściej w kilka godzin po przyjęciu leku. Aby zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia, pacjent powinien zapewnić sobie 7 – 8 godzin nieprzerwanego snu.

Reakcje psychiczne i „paradoksalne”

Podczas stosowania leków nasennych (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku) mogą wystąpić reakcje takie, jak: niepokój, pobudzenie, rozdrażnienie, agresywność, urojenia, napady wściekłości, koszmary nocne, omamy, psychozy, nieadekwatne zachowanie i inne zaburzenia zachowania. W takich przypadkach leczenie należy przerwać.

Somnambulizm i podobne rodzaje zachowań

U pacjentów, którzy przyjmowali zolpidem i nie obudzili się całkowicie, mogą wystąpić następujące zaburzenia: chodzenie we śnie i podobne zaburzenia zachowania, takie jak prowadzenie pojazdu we śnie, przygotowanie i spożywanie jedzenia, rozmowy telefoniczne lub stosunki seksualne we śnie z niepamięcią wykonywanych czynności. Jak się wydaje, spożycie alkoholu lub przyjęcie innych leków o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy, w skojarzeniu z zolpidemem, zwiększa ryzyko występowania takich zachowań, podobnie jak stosowanie zolpidemu w dawkach przekraczających maksymalną zalecaną dawkę. U pacjentów zgłaszających takie zachowania (np. prowadzenie pojazdu we śnie), ze względu na bezpieczeństwo pacjenta jak i innych osób należy rozważyć przerwanie stosowania zolpidemu (patrz punkty 4.5 i 4.8).

Produkt zawiera laktozę. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozygalaktozy.

Zolpic - przedawkowanie

Objawy przedawkowania:

W doniesieniach dotyczących przedawkowania winianu zolpidemu opisano zaburzenia świadomości o różnym nasileniu (od senności patologicznej do lekkiej śpiączki). Nie obserwowano trwałych następstw przedawkowania po przyjęciu do 400 mg leku (40-krotne przekroczenie zalecanej dawki).

Przypadki przedawkowania winianu zolpidemu charakteryzowały się cięższym przebiegiem, do zgonu włącznie w porównaniu z przypadkami przedawkowania innych środków działających sedatywnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym alkoholu.

Leczenie przedawkowania:

W przypadku przedawkowania należy zastosować leczenie objawowe i wspomagające oraz w uzasadnionych przypadkach natychmiastowe płukanie żołądka. W razie potrzeby podaje się dożylne płyny infuzyjne. Jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że płukanie żołądka nie przyniesie spodziewanych efektów, pacjentowi należy podać węgiel aktywowany w celu zmniejszenia wchłaniania leku z przewodu pokarmowego.

Nie należy podawać leków uspokajających, nawet w przypadku pobudzenia.

W przypadku wystąpienia ciężkich objawów, można rozważyć podanie flumazenilu. Okres półtrwania eliminacji flumazenilu wynosi około 40 do 80 minut. Ze względu na jego krótkie działanie, pacjentów należy pozostawić pod ścisłą obserwacją. Może być konieczne podanie dodatkowych dawek flumazenilu. Niemniej jednak zastosowanie flumazenilu może spowodować wystąpienie objawów neurologicznych (drgawek).

Znaczenie dializy w leczeniu przedawkowania nie zostało ustalone. Podczas dializowania pacjentów z niewydolnością nerek, którzy stosowali zolpidem w dawkach terapeutycznych, nie obserwowano zmniejszenia stężenia zolpidemu we krwi.

W leczeniu przedawkowania jakiegokolwiek produktu leczniczego, należy wziąć pod uwagę zastosowanie przez pacjenta kilku leków.

Zolpic - przeciwskazania

Nadwrażliwość na winian zolpidemu lub którykolwiek inny składnik preparatu. Napady bezdechu sennego. Miastenia.

Ciężka niewydolność wątroby.

Ostra niewydolność płuc lub zaburzenia oddychania.

Ze względu na brak wystarczających danych, leku nie należy stosować u dzieci i pacjentów z chorobami psychicznymi.

Zolpic - działania niepożądane

Działania niepożądane wymienione poniżej uszeregowano według częstości występowania przy

zęsto (≥1/10), często (≥1/100 do < 1/10), niezbyt często

000 do < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000), nie znana (częstość

nie może być określona na podstawie dostępnych danych).

Istnieją dowody, że działania niepożądane po zastosowaniu winianu zolpidemu, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego, zależą od dawki. Działania niepożądane są mniej nasilone, jeżeli lek jest przyjmowany bezpośrednio przed pójściem spać lub w łóżku (patrz punkt 4.2). Obserwuje się je częściej u pacjentów w podeszłym wieku.

Zaburzenia układu nerwowego:

Często: senność, bóle głowy, zawroty głowy, nasilenie bezsenności, niepamięć następcza (niepamięć może być związana z nieprawidłowym zachowaniem)

Częstość nieznana: senność utrzymująca się następnego dnia po zażyciu leku, zaburzenia świadomości.

Zaburzenia psychiczne

Często: omamy, pobudzenie koszmary senne Niezbyt często: stan splątania, drażliwość

Częstość nieznana: niepokój, agresja, urojenia, gniew, zaburzenia zachowania, psychozy, somnambulizm (patrz punkt 4.4), uzależnienie (po przerwaniu leczenia mogą wystąpić objawy odstawienne lub zjawiska „z odbicia”), zaburzenia libido, aktywność podczas snu: chodzenie we śnie i podobne zaburzenia zachowania, takie jak prowadzenie pojazdu we śnie, przygotowanie i spożywanie jedzenia, rozmowy telefoniczne lub stosunki seksualne we śnie z niepamięcią wykonywanych czynności (patrz punkt 4.4).

Większość psychicznych działań niepożądanych związana jest z reakcjami paradoksalnymi.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często: zmęczenie

Częstość nieznana: zaburzenia chodu, tolerancja na lek, upadek (głównie u pacjentów w podeszłym wieku oraz w przypadkach, kiedy zolpidem nie był przyjmowany zgodnie z zaleceniami).

Zaburzenia oka

Niezbyt często: podwójne widzenie

Zaburzenia żołądka i jelit

Często: biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Częstość nieznana: osłabienie mięśni

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Częstość nieznana: wysypka, świąd, pokrzywka, nadmierne pocenie się

Zaburzenia układu immunologicznego

Częstość nieznana: obrzęk naczynioruchowy

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Częstość nieznana: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.

Zolpic - ciąża i karmienie piersią

Ciąża

Bezpieczeństwo stosowania preparatu u kobiet w ciąży nie zostało ustalone. Podobnie jak innych leków nasennych, preparatu nie należy stosować w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze.

Badania prowadzone na szczurach i królikach wykazały, że winian zolpidemu podawany w dawkach od 5 do 7 razy przewyższających maksymalne dawki dopuszczalne do stosowania u ludzi (w przeliczeniu na mg/m2) nie wywołuje ani działania teratogennego ani embriotoksycznego. Kobiety w okresie rozrodczym, którym przepisano winian zolpidemu, należy poinformować, że w przypadku podejrzenia lub planowania ciąży, należy zasięgnąć porady lekarskiej odnośnie dalszego stosowania leku.

Jeśli winian zolpidemu w uzasadnionych medycznie przypadkach, byłby stosowany w końcowym okresie ciąży lub w trakcie porodu, należy liczyć się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych u noworodka, takich jak: hipotermia, hipotonia (zmniejszenie napięcia mięśniowego) i umiarkowana niewydolność oddechowa, oraz, z podobnym jak w przypadku stosowania przez matki innych leków uspokajających i nasennych, zespołem odstawiennym będącym skutkiem możliwego do wystąpienia u płodu uzależnienia fizycznego.

Zgłaszano przypadki występowania ciężkiej niewydolności oddechowej u noworodków, których matki pod koniec ciąży stosowały zolpidem z innymi lekami działającymi hamująco na ośrodkowy układ nerwowy.

Laktacja

Niewielkie ilości winianu zolpidemu przenikają do mleka matki (od 0,004 do 0,019% podanej dawki), dlatego preparatu nie należy stosować w okresie karmienia piersią. Obserwowane w badaniach prowadzonych na szczurach zmniejszenie laktacji występowało dla dawki 6-krotnie przewyższającej dawkę terapeutyczną zalecaną u ludzi (w przeliczeniu na mg/m2).

Zolpic - prowadzenie pojazdów

Należy ostrzec kierowców i operatorów urządzeń mechanicznych, że tak jak w przypadku innych leków nasennych, następnego dnia rano po zażyciu winianu zolpidemu istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia senności. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia powyższych działań niepożądanych należy przestrzegać 7-8 godzinnej przerwy pomiędzy przyjęciem leku, a prowadzeniem pojazdów.

Kategorie preparatu

Ten preparat należy do kategorii:

Zolpic - Zamienniki

Dla tego produktu znaleziono preparaty, które możesz stosować zamiennie w terapii:

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podziel się na Facebooku
    Zapytaj o lek

    za darmo

    • Odpowiedź w 24 godziny
    • Bez żadnych opłat
    • Wykwalifikowani farmaceuci

    farmaceutów jest teraz online

    0/500
    Uzupełnij treść pytania o ewentualne dodatkowe szczegóły i kliknij "Wyślij pytanie".

    Informacje dostępne dzięki www.osoz.pl. Dane o produkcie pobrane zostały z bazy KS-BLOZ i nie mogą być kopiowane, rozpowszechniane ani wykorzystywane bez zgody producenta bazy KS-BLOZ, firmy KAMSOFT S.A.

    Substancja czynna

    Zolpidemi tartras

    Substancja z grupy imidazopiryn, która ma działanie uspokajające i nasenne. Stosowana jest w leczeniu krótkotrwałym bezsenności, kiedy zaburzenie snu jest ciężkie, osłabiające lub powodujące skrajne wyczerpanie albo poważne zaburzenia. Nie powinna być stosowana dłużej niż 4 tygodnie oraz u osób poniżej 18. roku życia.

    Dostępne opakowania
    Zolpic

    Zolpic

    tabletki powlekane - 10 tabl. (blister) - 0,01 g
    ZAKŁADY FARMACEUTYCZNE POLPHARMA S.A.
    Zolpic

    Zolpic

    tabletki powlekane - 20 tabl. (2 blist.po 10 szt.) - 0,01 g
    ZAKŁADY FARMACEUTYCZNE POLPHARMA S.A.
    Zolpic

    Zolpic

    tabletki powlekane - 20 tabl. - 5 mg
    ZAKŁADY FARMACEUTYCZNE POLPHARMA S.A.
    Powiązane artykuły
    Suplementy nasenne i uspokajające

    Korzenie kozłka

    Korzenie kozłka

    Korzenie kozłka w koszu Ziołowe preparaty z kozłkiem łagodzą napięcie nerwowe i ułatwiają zasypianie. To skuteczny sposób na spokojny sen.

    Suplementy nasenne i uspokajające

    Środki nasenne

    Środki nasenne stosuje się tylko w określonych przypadkach na zalecenie lekarza, ponieważ się są one obojętne dla naszego organizmu. Zazwyczaj na zaburzenia snu pomaga powrócenie do zdrowego trybu życia, spacer, wietrzenie sypialni, ćwiczenia fizyczne....

    Suplementy nasenne i uspokajające

    Jaki wpływ na organizm mają tabletki nasenne?

    Bezsenność jest problemem jednej na trzy osoby dorosłe, a zjawisko to staje się coraz powszechniejsze wraz z upływem lat. Aby pokonać tę uciążliwą dolegliwość, chorzy często decydują się na pigułki nasenne. Najnowsze badania wykazały jednak, że zanim...

    #dzieńdobryWP

    #dziejesienazywo: Jak sobie radzić z bezsennością? (WIDEO)

    #dziejesienazywo: Jak sobie radzić z bezsennością?  (WIDEO)

    Wpływ bezsenności na życie Bezsenność znacząco pogarsza codzienne funkcjonowanie, dlatego też bardzo ważne jest jej dokładne zdiagnozowanie. Czasem wystarczą proste rozwiązania, jak np. zmiana godziny treningu czy wyciszenie się przed snem. Jednak gdy...

    Newsy - leki i suplementy

    Część tabletek na sen zawiera niebezpiecznie wysokie stężenie melatoniny

    Część tabletek na sen zawiera niebezpiecznie wysokie stężenie melatoniny

    Nowe badania pokazują, dlaczego należy zachować ostrożność w dawkowaniu tabletek nasennych. Okazuje się, że osoby cierpiące na bezsenność, które najczęściej zażywają podobne środki, mogą być narażone na atak serca, wysoką gorączkę, a nawet śmierć. Chociaż...

    Suplementy nasenne i uspokajające

    Ziołowe tabletki na stres

    Ziołowe tabletki na stres

    Preparaty ziołowe Ziołowe preparaty nie uzależniają i nie powodują innych negatywnych skutków ubocznych, pod warunkiem, że są rozsądnie stosowane.

    Tabletki uspokajające - ziołowe tabletki uspokajające, tabletki uspokajające na receptę

    Zomiren- działanie, skład, dawkowanie, skutki uboczne, opinie, zamienniki

    Zomiren to lek przypisywany na receptę w przypadku występowania objawów psychiatrycznych oraz neurologicznych. Lek występuje w formie tabletek. W poniższym artykule przyjrzymy się bliżej preparatowi Zomiren. Przybliżymy jego właściwości, skład działanie...

    Zaburzenia snu

    Sposoby na kłopoty ze snem (WIDEO)

    Sposoby na kłopoty ze snem (WIDEO)

    Każdy, kto cierpi na bezsenność doskonale wie jak męcząca może być ta dolegliwość. Wieczorem osoby z bezsennością spędzają nawet kilka godzin w łóżku próbując zasnąć. Rano z kolei mają problem z tym, by podnieść się z łóżka, a w ciągu dnia są zmęczone...

    #dzieńdobryWP

    #dziejesienazywo: Dlaczego cierpimy na bezsenność? (WIDEO)

    #dziejesienazywo: Dlaczego cierpimy na bezsenność? (WIDEO)

    Gdzie szukać przyczyn bezsenności? Cierpiące na bezsenność osoby często nie uświadamiają sobie, co leży u podstaw zaburzenia. Jakie są najczęstsze przyczyny bezsenności? Czy mamy na nie jakikolwiek wpływ? Z jakimi zaburzeniami współistnieje? Informacji...

    Tabletki uspokajające - ziołowe tabletki uspokajające, tabletki uspokajające na receptę

    Tabletki nasenne - działanie, przeciwwskazania, skutki uboczne

    Tabletki nasenne dzielimy na 3 grupy: benzodiazepiny, barbiturany i niebarbiturowe leki nasenne. Różnią się one nie tylko budową chemiczną, ale także siłą działania nasennego oraz innymi właściwościami. Barbiturany zażywane długotrwale powodują uzależnienie...